Meble w stylu Art Déco

2014-01-02 23:55:00


Meble w stylu Art Déco

Styl określany mianem art déco swoją szczytową formę przeżywał w latach 20. i 30. XX wieku. Swym zasięgiem objął niemal wszystkie dziedziny życia, a więc także meblarstwo. Obiekty tworzone w tym stylu są dziś szczególnie poszukiwane przez kolekcjonerów.


Narodziny i ogólna charakterystyka stylu


Termin „art déco” używany jest powszechnie od 1966 roku, a narodziny samego stylu w sztuce europejskiej wiążą się z działalnością ugrupowań takich jak: Szkoła z Glasgow (przełom XIX/XX wieku), Wiedeński Werkstätte (1903), Deutsche Werkbund (1907) czy Atelier Francaise (1912). Sama nazwa pochodzi od paryskiej wystawy z 1925 roku: Exposition Internationale des Arts Decoratifs et Industriels Modernes (Międzynarodowa Wystawa Sztuk Dekoracyjnych i Przemysłu Współczesnego).  Korzeni stylu możemy upatrywać się w secesji, która wprowadziła do rzemiosła europejskiego sztukę egzotyczną. Poszukując nowych wzorców i form Zachodni projektanci zaczęli czerpać inspiracje z plemiennej sztuki Afryki, kultur Ameryki Południowej, egipskich hieroglifów, czy tradycji antycznej. Nie porzucił też secesyjnych dążeń związanych z syntezą sztuk. Jako że styl rozwinął się w latach 20. i 30. XX wieku, na jego rozwój zadziałały współczesne tworzące się wówczas awangardy i kierunki takie jak fowizm, futuryzm, czy kubizm, neoplastycyzm, konstruktywizm. Art déco odwoływało się do idei odrodzenia rzemiosła głoszone przez ugrupowanie Arts and Crafts. Nurty narodowe związane z art déco sięgały chętnie do folkloru i tradycji lokalnych. Znaczący wpływ na rozwój stylu miały też nowe technologie oraz materiały (w szczególności plastik).


Art déco objęło większość dziedzin życia, a w szczególności rzemiosło artystyczne związane z wyposażeniem i dekoracją wnętrz. Odegrało znaczną rolę w architekturze, modzie, rzeźbie oraz malarstwie.


Styl art déco powszechnie charakteryzował się dążeniem do syntezowania i upraszczania form. W kompozycji zwracano uwagę na cechy takie jak płaszczyznowość, prostolinijność, symetria. Stosowano skontrastowaną kolorystykę, a wzornictwo opierano na multiplikacji i geometrycznych formach. Wykorzystywano motywy dekoracyjne zaczerpnięte ze świata flory i fauny, nie były one jednak najważniejsze, gdyż starano się podporządkować elementy dekoracyjne funkcji i tworzywu przedmiotu.



                                                     Gabinet, Pierre Chareau 

                                                Bieliźniarka, André Groult


Pochwała funkcji i tworzywa – mebel w stylu art déco


Poprzez wprowadzenie nowego stylu przepełnione wnętrza z XIX wieku stały się bardziej przestrzenne i otwarte. Rozjaśniono również kolor ścian i zdobiące wnętrza tkaniny. Meble projektowano zarówno w pojedynczych egzemplarzach, jak i masowo. Te pierwsze wychodziły spod rąk wybitnych projektantów na specjalne zamówienia. Masowa produkcja z kolei to efekt postulatów (głoszonych również przez Bauhaus) o potrzebie ścisłego związku sztuki z przemysłem.


Zasadniczej zmianie uległa sama forma mebli tworzonych w stylu art déco: siedziska krzeseł i łóżek, a także stoły obniżyły się, oparcia z kolei wydłużyły się. Meble charakteryzowała prosta, zgeometryzowana budowa dekorowana skubizowanymi, krystalicznymi motywami. W ornamentyce przeważały stylizowane motywy roślinne i zwierzęce, jednak podkreślić należy, że z ornamentów na ogół korzystano w meblarstwie art déco bardzo oszczędnie lub wcale. Z technik zdobniczych stosowano najczęściej intarsje, inkrustacje, barwienia oraz rzeźbę. Do wyrobu mebli używano drewna, wielką popularnością cieszyły się okleiny egzotyczne, zaczynając na jasnych drzewach owocowych, przez klon srebrzysty, na mahoniu kończąc. Do drewna wprowadzano nowe tworzywa: sklejkę, metale, szkło, bakelit. Uznaniem cieszyły się meble lakierowane. Gładkie, lśniące powierzchnie to jedna z głównych cech charakteryzujące te meble.


Wraz z stylem art déco zaprojektowano i wyprodukowano nowe typy mebla nie tylko do mieszkań, ale również do biur. Z art déco wywodzi się wiele mebli wypoczynkowych: leżanki, wersalki, amerykanki oraz fotele klubowe.


Przedstawiciele stylu


Styl art déco zainteresował projektantów i rzemieślników z całej Europy. We Francji swoją działalnością wyróżnili się twórcy tacy jak: Pierre Chareau, Emile-Jacques Ruchlman, Armand Albert Rateau, André Mare, czy Paul,Follot; w Austrii: Ludwig Moser, Josef Hoffman; w Niemczech: Bruno Taut, Peter Behrens; w Anglii: Gordon Russel; we Włoszech: Gio Ponti. Warto dodać, że na głośnej paryskiej Wystawie Sztuk Dekoracyjnych i Przemysłu Współczesnego swój mały sukces odniosła również grupa polskich twórców związanych z Warszatami Krakowskimi. Spośród polskich twórców tworzących w tym stylu warto wymienić nazwiska Jastrzębowskiego, Czajkowskiego, Kurzątkowskiego oraz samą grupę artystyczną Ład.


Źródła zdjęć: www.lesartsdecoratifs.fr




Opracowała: MS